Doanh nhân dân tộc và phép thử sáng tạo

Sau hai mươi năm, nền kinh tế Việt Nam liên tiếp gặt hái thành quả, đến nay giới chuyên gia trong và ngoài nước đều thống nhất cảnh báo, mô hình cũ đã lỗi thời, không thể cứ diễn mãi cách làm cũ, tư duy cũ. Điều đó cho thấy dân tộc, trong đó có đội ngũ doanh nhân - những người giữ vai trò quan trọng của thời đại - đang đứng trước một bối cảnh lịch sử mới. Thời cuộc đòi hỏi tư duy của doanh nhân phải có những sáng tạo mới. Sáng tạo để thích ứng với tình hình mới, để vươn lên và khẳng định vị thế của Việt Nam.

Xung quanh câu chuyện sáng tạo và thời cuộc, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Liên Phương, Giám đốc Học viện Doanh Nhân LP Việt Nam. Ông Phương nhấn mạnh, sự sáng tạo rất quan trọng khi chúng ta đang phải lựa chọn đúng con đường, đúng mô hình làm ăn cho từng doanh nghiệp trong hướng đi chung của nền kinh tế.

 
 
 Ông Nguyễn Liên Phương
 

Thưa ông, sự kiện bậc thầy Chiến lược canh tranh Michael Porter đến Việt Nam và đưa ra thông điệp, cần có sự đổi mới toàn diện cho nền kinh tế vì động lực sau 20 năm của nước ta đã hết, cần có động lực mới để tiếp tục đưa đất nước vào quỹ đạo phát triển, thông điệp đó có ý nghĩa gì đối với mỗi doanh nhân?

 

Thứ nhất, điều đó thêm một lần nữa khẳng định mạnh mẽ nhận định của giới chuyên gia trong nước về yêu cầu tái cơ cấu nền kinh tế và cụ thể, với mỗi doanh nhân, cần tái cơ cấu lại doanh nghiệp của mình. Muốn làm thế, đòi hỏi chúng ta phải có sự sáng tạo trong tư duy, sẵn sàng chấp nhận từ bỏ cách làm cũ và tiếp cận, học hỏi và triển khai tư duy làm ăn mới.

 

Thứ hai,  trong khi chúng ta được nhiều chuyên gia trong và ngoài nước liên tiếp đưa ra khuyến nghị về sự cần thiết phải thay đổi mô hình kinh tế trong thời đại mới thì trên thế giới, nhiều quốc gia đang cơ cấu lại mạnh mẽ nền kinh tế của họ. Cụ thể như các nước vùng Trung Đông, lợi thế là dầu lửa nhưng nguồn tài nguyên này sẽ đến lúc cạn kiệt. Khi thứ vàng đen này hết, các quốc gia vùng Vịnh gần như không còn gì ngoài sa mạc nóng bỏng. Khí hậu vô cùng khắc nghiệt, hầu hết thực phẩm và hàng tiêu dùng  phải nhập khẩu. Nền kinh tế hiện nay khá mạnh nhưng họ sẽ ra sao khi dầu mỏ cạn đi? Câu trả lời là họ đang bắt tay chuẩn bị cho một thời kỳ mới, thời kỳ “hậu dầu lửa”. Họ đã chọn cách xây dựng những thành phố xanh với những công trình kiến trúc nghệ thuật kỳ vĩ bậc nhất thế giới. Không chỉ UAE (nổi bật là Dubai và Abu Dahbi), mà cả Ả rập Xê út, Qatar cũng đang nỗ lực đầu tư cho các công trình kiến trức hết sức tráng lệ, tạo nên sự bùng nổ hình ảnh lôi cuốn, háp dẫn về những điều kiện sống lý tưởng như một thiên đường để thu hút các nhà đầu tư, các doanh nhân và giới chuyên gia trên toàn thế giới đến đây sống và làm việc.

 

Bên cạnh chúng ta, Trung Quốc đang thay đổi với sức mạnh của một con sư tử đang vươn mình. Cái thời chấp nhận làm công xưởng cho các quốc gia phát triển đang đi dần vào dĩ vãng. Trung quốc đang tiến thẳng vào Kinh tế hình ảnh, xây dựng hình ảnh một quốc gia là nguồn cung hàng hóa lớn nhất cho thế giới. Trung quốc chinh phục thị trường thế giới bằng phân khúc hàng hóa giá rẻ nhưng khác biệt ở chỗ chúng rất bắt mắt người tiêu dùng. Tạo dựng hình ảnh một quốc gia với sức sáng tạo vô tận và niềm đam mê chinh phục thị trường toàn cầu, không ngạc nhiên khi Trung Quốc đầu tư cực kì hoành tráng và ấn tượng cho hàng loạt các đại sự kiện như Olimpic Bắc Kinh, Asiad Quảng Châu, Expo Thượng Hải… Hay như Singapore, từ một hòn đảo không tài nguyên, dân số ít đã trở thành một quốc gia phát triển bằng công nghiệp điện tử và dịch vụ cảng biển. Bước phát triển tiếp theo của Singapore là gi trong thế kỷ 21. Câu trả lời là xóa sổ công nghiệp chế tạo, chuyển mình trở thành hòn đảo sáng tạo khoa học và nghệ thuật,  tạo động lực mới cho phát triển.

 

Trong bối cảnh chung như vậy, đúng là cộng đồng doanh nhân của ta cũng cần phải tư duy sáng tạo, thay đổi cách làm ăn cho phù hợp. Cá nhân ông có thể đưa ra ý tưởng về cách làm ăn mới?

 

Chúng ta phải biến những tiềm năng, thế mạnh của Việt Nam trở lthành những giá trị toàn cầu khiến thế giới phải công nhận và thế giới muốn được chia sẻ các giá trị đặc sắc của Việt Nam. Tiền năng, thế mạnh của nước ta là vị trí địa lý nằm trung tâm châu Á, một châu lục được đánh giá là đang và sẽ phát triển năng động nhất thế giới. Thiên nhiên tuyệt vời, có bờ biển dài với nhiều ánh nắng, có nhiều vịnh, bãi biển và đảo tuyệt đẹp, nơi nào xa biển thì có núi rừng, sông nước. Chúng ta có vùng khí hậu đặc trưng nhiệt đới và cận ôn đới vì thế sản vật rất đa dạng, phong phú.. Nền nông nghiệp đang phát triển rất ấn tượng với nhiều sản phẩm đứng trong Top Five thế giới. Nhiều sản phẩm công nghiệp cũng đạt đến Top Five hoặc Top Ten như da giầy, may mặc, sản phẩm trang trí nội thất...Chúng ta có nền chính trị ổn định, xã hội thân thiện, thuần nhất và người dân ôn hòa.  Đây là những lợi thế mà không phải quốc gia nào cũng có được. Nếu chúng ta biết đẩy những tiềm năng và thế mạnh đó lên với hình ảnh, thương hiệu mang giá trị đặc trưng riêng của Việt Nam, sống động, hấp dẫn thì hiệu quả của nền kinh tế sẽ rất lớn và không phải mệt mỏi, hụt hơi theo đuổi các dự án đầu tư công nghệp chế tạo, công nghiệp phụ trợ rất tốn kém và ít hiệu quả để phục vụ.cho các thương hiệu có bề dày tên tuổi của thế giới.

 

Xin ông nói cụ thể hơn về cách tư duy mới cũng như hướng đi chung cho nền kinh tế nước ta?

 

Từ tất cả các tiền năng và thế mạnh như trên, chúng ta hoàn toàn có thể xây dựng kinh tế Việt Nam thành một nền kinh tế Xanh. Không có nhiều quốc gia trên thế giới hội đủ các yếu tố để có thể trở thành một nền kinh tế Xanh “có tầm cỡ”. Lào có thể xanh được không? Xanh không chỉ có nghĩa là nhiều cây cối núi rừng. Với các tiềm năng sẵn có thì Lào, Campuchia, Thái Lan đều khó có thể xây dựng một nền kinh tế với hình ảnh Xanh. Thái Lan mặc dù có nền nông nghiệp rất phát triển nhưng các điều kiện tự nhiên không phong phú như Việt Nam, xã hội người Thái thường bị xáo trộn, không ổn định. Indonesia và Malaysia có thể xanh về mặt địa lý nhưng về mặt xã hội không xanh được vì họ có những quy tắc trong đời sống khiến người dân khó thân thiện, cởi mở. Trung Quốc có thể xây dựng hình ảnh nền kinh tế xanh được không? Không thể, vì dân số 1,4 tỉ người đòi hỏi nhu cầu lương thực thực phẩm vô cùng lớn mà ngành nông nghiệp chỉ lo đủ cũng đã khó khăn, khó có điều kiện chuyển đổi thành nền nông nghiệp xanh. Như New Zealand và các nước Bắc Âu rất xanh nhưng nguồn cung thiếu đa dạng và vị trí địa lý không thuân lợi cho giao thương. Để trở thành một quốc gia Xanh, thu hút cả thế giới đến với những giá trị xanh có nguồn cung dồi dào, đa dang, có dung lượng đủ lớn để có thể xây dựng hình ảnh bùng nổ với sức lan tỏa ra khắp thế giới như Việt Nam, so sánh với hầu hết các quốc gia trên thế giới hiện nay, không có nhiều quốc gia có sẵn các lợi thế như Việt Nam.

 

Theo ông, chúng ta nên hướng đến một nền kinh tế Xanh, cụ thể những lĩnh vực, ngành nghề là lợi thế của nước ta, thưa ông ?

 

Hiện nay, nền kinh tế Việt Nam có thế mạnh là nguồn cung khối lượng lớn cái ăn, cái mặc và một phần cái ở…cho cả thế giới, nhưng còn ở mức độ “thô”, giá trị và hiệu quả thấp. Ngành du lịch cũng có bước phát triển ấn tượng nhưng vẫn còn ở múc độ “sơ khai”, mới chỉ dừng lại ở việc đón khách đến tham quan một xứ sở Á Đông lạ mắt, nên họ chỉ đến một lần và lưu lại vài ngày.

 

Ngành du lịch cần phải phát triển tinh vi hơn, không phải mời khách đến thăm cho biết mà là cuốn hút khách đến để hưởng thụ những giá trị tinh hoa của cuộc sống và cái Đẹp Việt Nam. Không phải chỉ dừng lại ở việc đếm có bao nhiêu khách đến mà là bài toán căn cơ mỗi khách đến tiêu bao nhiêu tiền và lần sau họ có đến nữa không. Cần  đầu tư chiều sâu các sản phẩm du lịch văn hóa, du lịch sinh thái và du lich nghỉ dưỡng kết hợp làm đẹp, chữa bệnh, mua sắm các sản vật đặc sắc và các sản phẩm thời trang của Việt Nam.

 

Những ngành sản xuất đang lớn mạnh như may mặc, giày dép, trang trí nội thất, cần phải chuyển mạnh từ vị thế gia công sang vị thế người chủ sáng tạo, sản xuất và bán sản phẩm thời trang, bán sự sành điệu.

 

Ngành nông sản và thủy sản cần phát triển những sản phẩm đặc sản (kể cả sản phẩm tươi sống và sản phẩm chế biến tinh) có đặc tính hoàn toàn tự nhiên, an toàn và tốt cho sức khỏe, những sản phẩm như vậy có giá trị thương mại rất cao trên thị trường trong nước và quốc tế.

 

Song song với việc xây dựng các ngành sản xuất xanh, dịch vụ xanh là một hệ thống đồng bộ nghiên cứu thị trường, quảng bá, tiếp thị, bán hàng, xây dựng chuỗi cửa hàng Việt Nam Xanh (Vietnam Green Store) trên khắp thế giới, xây dựng Thương hiệu doanh nghiệp và Thương hiệu quốc gia dựa trên chuỗi của hàng này và tạo ra hiệu ứng hình ảnh bùng nổ toàn cầu về các Giá trị Xanh hấp dẫn, độc đáo của Việt Nam trong thời đại Mới.

 

Thưa ông, nếu chọn Mô hình nền Kinh tế hình ảnh Xanh như là một chiến lược phù hợp với thời cuộc thì điều đó có công bằng đối với những nỗ lực khác như đầu tư vào công nghiệp nặng, công nghệp chế tạo, tham gia chuỗi giá trị toàn cầu… hay không?

 

Quay trở lại với sự kiện Micheal Porter đến Việt Nam cuối tháng 11/2010, ông ấy phát biểu: xu hướng tương lai của người tiêu dùng toàn cầu là chăm sóc sức khỏe, ăn sạch, ở sạch, được sống trong môi trường trong lành và an ninh. Xu hướng tiêu dùng cũng chính là xu hướng của nền kinh tế vì phát triển kinh tế để phục vụ nhu cầu của con người. Phát biểu đó trùng với quan điểm phát triển nền kinh tế Xanh dựa trên rất nhiều lợi thế của Việt Nam, chúng ta không nên tốn tiền lao vào cuộc tranh giành lợi thế với ai, chỉ cần đầu tư vào đúng các lợi thế riêng sẽ tạo được thay đổi rất lớn cho đất nước.

 

Nhà nước cần chú trọng đầu tư cho nông nghiệp và nông thông song song với viêc đầu tư phát triển nguồn nhân lực, phát triển khoa học công nghệ phục vụ cho kinh tế Xanh. Các dự án công nghiệp nặng, công nghệp chế tạo, xây dựng công nghiệp phụ trợ để tham gia chuỗi giá trị toàn cầu… là cuộc đua rất tốn kém, mệt mỏi, để lại hậu quả khó lường về môi trường, và không tạo được lợi thế so sánh lâu dài.

 

Xin cảm ơn ông!

 

Hoàng Đình (Thực hiện)

Bài đăng Báo Doanh Nhân số Xuân Tân Mão 2011

Bookmark and Share      In      Gửi phản hồi
 
* Họ và tên
* Email (will not be published)
!