Sam Palmisano: Người hùng của IBM

Tổng Giám đốc Sam Palmisano đảm nhận trách nhiệm điều hành một IBM đổi mới và đưa Hãng trở thành niềm ganh tị của làng công nghệ thế giới và là con cưng của giới đầu tư.

Ông Sam Palmisano, Tổng Giám đốc hãng công nghệ máy tính Mỹ IBM.
 
Đây là điều có lẽ bạn đã biết về International Business Machines (IBM). IBM là một trong những công ty công nghệ đầu tiên của nước Mỹ. Vào thập niên 1960 và 1970, Tập đoàn đã trở thành nhà sản xuất máy tính lớn nhất thế giới nhờ vào những chiếc máy chủ mainframe khổng lồ của mình. Nhưng IBM đã rơi vào thế chông chênh vào thập niên 1980 khi máy tính cá nhân và máy chủ server thay thế cho những mainframe này.
 
Hội đồng Quản trị đã mời về Lou Gerstner, người đã nhanh chóng đưa IBM đi vào ổn định trở lại bằng cách đưa Tập đoàn tiến vào một lĩnh vực kinh doanh không mấy hấp dẫn nhưng có biên lợi nhuận cao. Đó là tích hợp hệ thống và các dịch vụ đi kèm.
 

Và đây có lẽ là điều bạn chưa biết về IBM: 9 năm sau khi Gerstner về hưu (năm 2002), IBM đã trở nên vững mạnh hơn bao giờ hết, cả về mặt chiến lược lẫn tài chính và trở thành con cưng của giới phân tích và nhà đầu tư. Tất cả những điều này đều nhờ vào Sam Palmisano, người kế vị Gerstner.

 

Dưới sự điều hành của Palmisano, lợi nhuận của IBM đã tăng gấp 4 lần, còn giá cổ phiếu thì tăng 57%. Ông không chỉ đơn thuần là tiết giảm chi phí, mà còn lột xác IBM bằng cách đưa Tập đoàn tiến vào các thị trường mới và bành trướng mạnh các lĩnh vực kinh doanh đang nóng sốt như siêu máy tính (máy tính vượt trội trong khả năng và tốc độ xử lý, có thể giúp doanh nghiệp xử lý những công việc phức tạp) và phân tích (sử dụng phần mềm để phân tích một khối lượng khổng lồ các dữ liệu, có thể giúp các nhà điều hành doanh nghiệp ra quyết định chính xác và nhanh chóng).

 

Những lĩnh vực này yêu cầu ông phải đầu tư mạnh vào cải tiến. Đó là lý do chi phí nghiên cứu và phát triển (R&D) của IBM chiếm tới 6% trong xấp xỉ 100 tỉ USD doanh số bán hằng năm của IBM (khoảng 6 tỉ USD). Với 5.896 bản quyền sáng chế năm 2010, IBM có lượng bản quyền nhiều hơn bất cứ doanh nghiệp nào trên thế giới. Điều này giúp giải thích vì sao IBM đứng ở vị trí số 12 trong danh sách “Những công ty được ngưỡng mộ nhất thế giới” do Tạp chí Fortune bình chọn năm 2011.

 

Sáng kiến Hành tinh Thông minh hơn

 

Peñalolén, thành phố nhỏ của Chilê, là nơi cư ngụ của một số người giàu nhất và một số người nghèo nhất của tỉnh Santiago. Từ ô kính của những ngôi nhà sang trọng trị giá hàng triệu USD ở dưới chân dãy Andes, bạn có thể thấy toàn cảnh những ngôi làng xập xệ của Santiago. Nơi đó, dây nhợ chằng chịt trên mái nhà, còn người dân thì thải rác xuống các con kênh xung quanh. Và đó là tuyến đầu trong cuộc chinh phục của Palmisano để mở rộng danh mục khách hàng của IBM.

 

Palmisano không cần phải thuyết phục Thị trưởng Claudio Orrego rằng công nghệ của IBM có thể cải thiện điều kiện sống tại thành phố của ông, vì ông cũng từng là một nhà lãnh đạo trong lĩnh vực công nghệ tốt nghiệp từ Trường Harvard. Orrego gặp Palmisano vào mùa thu năm 2009 khi ông bay sang New York để dự diễn đàn “Những Thành phố Thông minh hơn” lần đầu tiên do IBM tổ chức. Diễn đàn này là một phần trong sáng kiến “Hành tinh Thông minh hơn” mà Palmisano khởi xướng từ năm 2002.

 
Orrego đã nghe về diễn đàn này tại một hội nghị khác và ông đã có hứng thú ngay. Bởi lẽ, với sáng kiến này, IBM đang bán ý tưởng cho rằng các lưới điện, hệ thống giao thông, tòa nhà, nhà máy tại các thành phố có thể được thiết kế để vận hành một cách hiệu quả hơn, nếu chúng ta quản lý chúng tốt hơn, phân tích tốt hơn các thông tin thu thập được, để từ đó cải tiến hệ thống.
 

Và điều quan trọng hơn: Palmisano đang bán niềm hy vọng. Khách hàng của ông là quan chức chính phủ các nước đang chịu áp lực lớn phải làm cho các hệ thống lỗi thời, phức tạp vận hành hiệu quả hơn, tiêu tốn ít tiền của chính phủ hơn.

 

Tuy nhiên, một thành phố nhỏ ở Chilê dường như không phải là nơi thích hợp để IBM hao tâm tổn sức, tiêu tốn nguồn lực của mình khi có quá nhiều cơ hội lớn đang chờ đợi tại các thị trường tiềm năng như Trung Quốc và Brazil. Nhưng đó là một phần trong kế hoạch đầy tham vọng của Palmisano: tận dụng mọi cơ hội ở mọi góc khuất của các nền kinh tế mới nổi.

 

Ông lý giải, trong khi các quốc gia phát triển bỏ ra xấp xỉ 3-4% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) vào công nghệ thông tin thì các thị trường mới nổi chỉ bỏ ra 1-2%. Nhưng khi các nền kinh tế mới nổi nỗ lực đưa đất nước mình đi vào hàng ngũ các quốc gia phát triển, Palmisano dự kiến các con số phần trăm trên sẽ tăng gấp đôi trong vòng 5 năm tới.

 

Ông chọn Chilê vì quốc gia Nam Mỹ này có thể chế chính trị ổn định và tinh thần kinh doanh mạnh mẽ. Thực vậy, Chilê được IBM xác định là 1 trong 20 nền kinh tế mới nổi hứa hẹn tiềm năng tăng trưởng cao nhất trong tương lai gần. Đó là lý do Palmisano đã chọn Chilê làm nơi tổ chức diễn đàn “Những Thành phố Thông minh hơn” vào mùa thu vừa qua.

 

Orrego hiện là khách hàng của IBM và cả hai đang vạch ra các chiến lược như dùng công nghệ để tiết giảm chi phí đối với những hoạt động công ích như thu gom rác thải. Mục đích thực sự của diễn đàn trên là ký các hợp đồng cung cấp dịch vụ công nghệ. Và Palmisano đã thu hút được một vị khách hàng quan trọng. Đó là Tổng thống Chilê Sebastián Piñera. Cả hai đã thống nhất về nhiều vấn đề trong đó có việc đưa ra một danh sách các dự án sẽ triển khai vào cuối quý I/2011.

 

Cách Palmisano nhìn và cảm nhận thế giới xung quanh chính là chìa khóa cho sự thành công của IBM. Sáng kiến “Hành tinh Thông minh hơn” là minh chứng cho điều đó.

 

Con người của sự can đảm phi thường

 

Palmisano gia nhập IBM ở vị trí nhân viên bán hàng vào năm 1973, sau khi tốt nghiệp Đại học Johns Hopkin. Năm 1989, ông được chọn làm trợ lý điều hành cho Tổng Giám đốc John Akers. Bắt đầu từ vị trí này, ông đã được cất nhắc điều hành bộ phận IBM tại Nhật trong 2 năm. Tuy nhiên, vào lúc đó, IBM lại đang rơi vào thế khó khăn khi phải chật vật tìm chỗ đứng trong một ngành công nghệ đã mất kiên nhẫn với lối tiếp cận cứng nhắc của Tập đoàn trong việc bán các sản phẩm như chất bán dẫn, phần cứng, phần mềm. Khi Lou Gerstner nhảy vào cầm cương để thay đổi cục diện tại IBM vào năm 1993, Tập đoàn đã báo cáo mức lỗ 8,1 tỉ USD, mức lỗ trong năm thứ 3 liên tiếp.

 

Gerstner ra sức đưa IBM thoát khỏi viễn cảnh sụp đổ bằng cách đẩy mạnh bộ phận dịch vụ, phát triển theo xu hướng internet và thay đổi văn hóa doanh nghiệp. Năm 2000, Gerstner đã cất nhắc Palmisano vào vị trí Giám đốc Hoạt động của IBM. Từ đó, Palmisano trở thành người điều hành trực tiếp tại hầu hết các bộ phận lớn của IBM trong đó có bộ phận máy tính cá nhân, máy chủ và dịch vụ toàn cầu. Khi Gerstner về hưu, nhường chức Tổng Giám đốc cho Palmisano vào năm 2002, giá cổ phiếu của IBM đã tăng từ 11 USD/cổ phiếu lên 90 USD/cổ phiếu. Dưới thời của Palmisano, IBM đã được nâng lên tầm cao mới, trở thành nhà cung cấp dịch vụ công nghệ máy tính lớn nhất thế giới.

 
Chìa khóa mở ra tầm nhìn xa cho Palmisano chính là nghiên cứu và phát triển. Công ty hiện có 9 phòng nghiên cứu riêng trên toàn thế giới và 7 phòng nghiên cứu khác mà Hãng hợp tác xây dựng với khách hàng như một trung tâm ở Bắc Kinh để phát triển đường sắt công nghệ cao.
 

Ngoài các dự án liên quan đến doanh nghiệp như phát triển dịch vụ mới cho các nhà khai thác dịch vụ điện thoại ở Ấn Độ, IBM còn tài trợ vốn cho các công trình nghiên cứu về vật liệu mà có thể phát triển thành các sản phẩm mới. Palmisano tin rằng những công trình như thế là chìa khóa cho sự tăng trưởng của IBM trong tương lai.

 

Palmisano xem hành trình 10 năm trước mắt như đang nhìn vào quý sắp tới. Tại các cuộc gặp mặt thường xuyên với các nhà nghiên cứu của IBM, ông thúc đẩy các bộ óc xuất chúng này phải theo dõi và định hình xu hướng công nghệ của thế giới từ nay đến ít nhất 1 thập kỷ tiếp theo. Và ông điều chỉnh chiến lược của Tập đoàn theo hướng đó.

 

Giám đốc một phòng nghiên cứu của IBM cho biết: “Bạn sẽ không dám gặp mặt ông mà không có sự chuẩn bị trước vì ông ấy hiểu rất rõ diễn biến công việc của bạn”. Buổi gặp mặt đó là nơi Palmisano có thể theo dõi những phát triển trong công trình nghiên cứu về chip mà sẽ thay đổi cách IBM tiếp thị và bán các máy chủ. Đó cũng là nơi ông phát hiện ra những nền tảng quan trọng để từ đó vạch ra sáng kiến “Hành tinh Thông minh hơn” vào năm 2002. “Sẽ không còn là thời đại của máy tính cá nhân. Sẽ là thời của các cảm biến và điện thoại thông minh”, ông nói. Thời đại ông dự đoán từ nhiều năm trước bây giờ đã định hình quá rõ ràng (mãi đến năm 2007, iPhone mới ra đời).

 

Vì thế, năm 2005, Palmisano đã khiến cho cả giới công nghệ phải ngạc nhiên khi ông bán bộ phận máy tính cá nhân đang sinh lợi cho Lenovo của Trung Quốc. Sau đó, ông tiếp tục bán đi bộ phận phần cứng và mua lại hàng chục công ty phân tích và phần mềm.

 

Cổ đông IBM cũng cảm thấy bối rối và không ngừng chất vấn chiến lược của ông. Palmisano đã kiên trì thuyết phục giới phân tích Phố Wall và nhà đầu tư. “Nếu bạn bán đi tất cả bộ phận tạo ra doanh thu ấy và đi đầu tư vào các lĩnh vực sinh lợi nhiều hơn, những lĩnh vực mà bạn có thể cải tiến sau này, thì sẽ có một giai đoạn bạn không đạt được mức tăng trưởng cao”, ông lý giải.

 

Tuy nhiên, Palmisano cam kết ông có thể làm được hơn thế. Ông đã đưa ra một bản đồ tăng trưởng của IBM trong 5 năm và tổ chức các buổi hội thảo để trả lời mọi câu hỏi về chiến lược của ông. Ông cam kết sẽ tiếp tục gia tăng lợi nhuận của Tập đoàn và nâng cao giá trị cho nhà đầu tư thậm chí khi đang trong quá trình thay đổi cơ cấu của IBM. Để làm điều này, ông đã chuyển công việc tại Mỹ sang cho lao động giá rẻ ở nước ngoài như Ấn Độ. Điều này đã giúp ông duy trì được biên lợi nhuận và gia tăng được lợi nhuận của Tập đoàn. Mỗi năm, ông và các thành viên hội đồng quản trị của Tập đoàn cũng tiến hành mua vào cổ phiếu quỹ với số lượng lớn, một chiến thuật khác nhằm làm gia tăng EPS (thu nhập mỗi cổ phiếu).

 

Những gì đã cam kết với nhà đầu tư, Palmisano đã thực hiện được. Hiện nay, phần lớn doanh thu của IBM đến từ mảng dịch vụ và tư vấn - lĩnh vực Gerstner đã nhanh nhạy đưa IBM tiến bước vào từ thập niên 1990. Tuy nhiên, bộ phận phần mềm của Palmisano hiện đóng góp nhiều hơn vào lợi nhuận trước thuế so với bộ phận tư vấn. Còn lợi nhuận của bộ phận phân tích thì tăng 19% trong quý vừa qua, mức tăng nhanh nhất trong tất cả các lĩnh vực kinh doanh của IBM. Giáo sư Rosabeth Moss Kanter của Trường Kinh doanh Harvard gọi đây là “một sự can đảm về trí tưởng tượng” và nhận định: “Sam Palmisano đã tăng tốc và tỏa sáng trên nền tảng mà Lou Gerstner đã xây dựng được”.

 

IBM sẽ được 100 tuổi trong năm nay và Palmisano sẽ được 60 tuổi. Ở tuổi này từ lâu đã là “hết hạn” đối với một Tổng Giám đốc của IBM. Mặc dù Palmisano chưa nói gì đến chuyện về hưu, nhưng những người thân cận với ông nghĩ rằng ông sẽ rời khỏi IBM sau kỷ niệm 100 năm thành lập Tập đoàn. Mùa hè vừa qua, ông đã tổ chức lại dàn lãnh đạo cao cấp, một động thái được cho rằng có lẽ ông đã chọn được một số ứng cử viên sáng giá để thay thế mình.

 

Liệu mọi thứ sẽ tốt đẹp tại IBM sau khi Palmisano ra đi? Ít nhất đó là điều mà Frank Gens, trưởng chuyên gia phân tích tại Công ty Nghiên cứu Thị trường IDC (Mỹ) tin tưởng. “Người kế nhiệm tại IBM sẽ là người có cái nhìn theo cách mà Gerstner và Palmisano đã nhìn thế giới xung quanh”, ông nói.

 
Theo Nhịp Cầu Đầu Tư
 
 
Bookmark and Share      In      Gửi phản hồi
 
* Họ và tên
* Email (will not be published)
!